Tavukların Kuluçkaya Yatma Dönemleri

2012-03-25 12:24:34
Tavukların Kuluçkaya Yatma Dönemleri |  görsel 1

Bahçenizde tavuk besliyorsanız her tavuğun kolayca kuluçkaya yatma özelliği kazanmadığını bilirsiniz. Yumurta yaparlar o kadar. Civciv çıkarmak için tavukların kuluçkaya yatma özelliği kazanmasına Anadolu halkı “gurk olmak” diyor. Bir yumurta döneminin bitmesi ile tavukların gurk olması gerekir ama genelde olmazlar. Çoğu tavuk besleyen kişi bu sorundan şikâyetçi. Bir tavuğun kuluçkaya yatması için o tavuğun içgüdülerinin harekete geçmesi lâzım. Bunu nasıl sağlayabilirsiniz aşağıdaki bilgiler yardımcı olabilir.

Tavuklar ne zaman gurk olur?
Genelde bütün türler gündüzlerin uzadığı zamanlarda, en çok ilkbaharda gurk olurlar. Yani ocak ayı ile beraber gündüzler uzamaya, geceler kısalmaya başlar. Bu hal 21 Hazirana kadar devam eder. Temmuzdan itibaren tavukların gurk olması zayıf ihtimal. Fakat yine de kuluçkaya yatmayabilirler. Sebebi, kapalı yerlerde bulundurulup sabahın ilk ışıklarından mahrum olmalarıdır.

Haziranın sonu ile gurk olma sezonunun kapanması gerekiyor ama bazı türler bunun dışındadır: Mesela Hint tavukları yaz kış her zaman gurk olabilirler. Türkiye’de Horoz dövüşü meraklılarından başka neredeyse hiç kimse hint tavukları beslemek istemez. Çünkü kendi hemcinsleri ile dahi bir arada bulunamayacak kadar geçimsizdirler; genelde dişi – erkek çiftler halinde beslemek gerekiyor. Bir de hint tavukları kendi civcivleri varken çok fazla saldırgan olur, diğer tavukları ve kendisine ait olmayan civcivleri öldürür. Bu yüzden hint tavuğu beslemek akıllıca bir iş değildir. Başka bir yazımda gurk olma özellikleri hint tavuklarınınki gibi olan ama uysal ve geçimli tavuklardan bahsedeceğim. Sonraki sayfadan okumaya devam edebilirsiniz:

Yumurtalar yok oluyorsa yeni yumurtalar üretilir

Evet, doğada böyledir. Yuvasında yumurta yoksa kuş kuluçka özelliği kazanmaz. Neslini devam ettirebilmek için bünyesi yeni yumurtalar üretmeye koyulur veya sonraki yılı bekler. Kuşun içgüdülerinin kuluçkaya yatma özelliğine yönelmesi için yumurtladığı yumurtalar yuvada mevcut olmalıdır. Tavukların kuluçkaya yatma içgüdülerinin körelmesinin bir sebebi de budur.

Tavuğun yumurtaya ilgisi
Yumurta yapmak üzere olan bir tavuğa dikkat ederseniz, folluktaki örnek yumurtayı gördüğü anda o yumurta sahte olsa bile içgüdülerine etki ediyor. Tavuk follukta gördüğü yumurtaya şefkat gösteriyor. Yumurtayı gagasıyla ilgiyle evirip çevirip üstüne oturduktan sonra uzanabileceği yakınlıktaki samanları vesaireyi kendisine çeker, çevresini kuş yuvası gibi sıcak tutucu hale getirmeye çalışır. Yumurtasını yaptıktan sonra ise her şeyi unutup oradan ayrılıyor çünkü yumurtlama dönemi bitmemiştir, daha yumurtlaması gereken yumurtalar vardır.

Kuluçkaya kabiliyetli tavukları seçmeli
İnsanlar yumurtaları aldığı için evcil tavuklarda kuluçkaya yatma içgüdüsü biraz körelmiştir. Yeniden canlandırmak gerekiyor. Bunun için uygun bir tavuk seçmelidir. Genetik yapısı yozlaşmış aylarca devamlı yumurtlayan tavuklardan değil, yumurtlama dönemleri birkaç haftada biten, yumurtlamaya birkaç hafta ara veren tavuklardan seçmek gerekir. En iyileri eti için yetiştirilendir. Bir de dövüş horozu meraklılarının iftiharla yetiştirdikleri Hint tavukları yaz kış kuluçkaya yatabilir.

Kuluçkaya yatma içgüdüsünü canlandırmak
O tavuğun diğer tavuklardan ayrı özel bir kümesi ve folluğu olmalı. Hem tavuğunuz size yabancılık duymamalı. Elinizden yem yemeye alıştırın bunu sık sık yapın. Kümesine sizden başka insan ve kedi, köpek yaklaşmamalı ki yuvası olan kümesinde sadece sizi dost bilmeye zar zor alışmış tavuk, kümesinin sadece kendisine ait olduğunu ve güvenli olduğunu anlayabilsin. Yaptığı yumurtaları almamalısınız. Alacaksanız her defasında gerçeğinden ayırt edilemeyen sahte yumurtalar koyun. Zamanla sayısı artan yumurtalar ve “güvenli” yuvası tavuğun içgüdülerini harekete geçirecektir.

Tavukların doğa hasreti ve gurk olamamaları
Tavukların gurk olamamalarında en önemli etken içgüdülerine uygun yani doğal ortamlarındaki gibi bireysel özel yumurtlama yerinin olmayışıdır. Devamlı diğer tavuklarla aynı yere yumurtlama zorunda olması ve yumurtalarının elinden alınıp yok olup gitmesi tavukların çok da sevdiği bir şey değildir.

Nitekim bazı tavukların kümese değil de çevrede bulabildiği, güvenli sandığı bazı yerlerde eşinerek hafif bir çukur kazarak orayı yumurta deposu gibi kullandıklarına birkaç defa şahit olmuştum.

Çocukluğumda bir arkadaşımın bahçesine yan bahçeden gelen kümes tavuklarından bir tavuğun kuytu bir köşedeki bir çalının dibinde 10 tane kadar yumurta biriktirdiğini görmüştük.

Tertemiz kümesi varken boş bir arsadaki mağara gibi bir yere yumurtalarını bırakan bir tavuğa da şahit olmuşumdur.

Bir akrabamın anlattığı eski bir olay:
Bu kadın küçük bir çocukken ailesiyle beraber Mersin’in bir köyünde yaşarmış. Bir gün tavuklarından biri kaybolmuş. Haftalar sonra görmüşler ki o kayıp tavuk peşinde bir sürü civcivlerle çıkıp eve dönmüş! Çevrede açıklık yerlerde maki denen çalılıkların dibinde güvenli bulduğu bir yerde yumurtalarını biriktirip kuluçkaya yatmış olmalı.

Peki, tavuklar niçin böyle yaparlar?
Kabul etmeliyiz ki guruplar halinde yaşayan martı gibi kuşlar dahi aynı folluğu paylaşmazlar. Her dişi kuş kendi yuvasına sahiptir. İşte bu yüzden, kümeslerde ortak folluk kullanmak zorunda kalan ve yumurtaları alınan tavukların içgüdüleri gurk olma özelliğine yönelemiyor.

Doğal ortamda tavuklar toprağa çukur kazarak yumurtalarını orada biriktirirler. Yani yabani tavuk folluğu hiç de insanların hazırladığı folluk gibi değildir. Kuş yuvası gibi yüksekte değildir, yerdedir. Öyleyse folluk kümesin içinde, tavuğun ayak bastığı zeminle aynı seviyeden biraz aşağıda olmalı. Kümes biraz genişçe olmalı. Folluğun kümesin giriş kapısından uzakta, köşede olmasına dikkat edilmeli:
Yerde kazılmış bir çukur.. içine saman doldurulmuş; bu saman ise kısa kırpık saman değil, kuru uzun otlardan olması daha iyi olur. Tavuk oturduğu zaman çevresini kapatacak, sıcak tutacak gibi çukur ile uyumlu olmalı. Folluğun üstü kapalı olmamalı ama kuru dal parçaları sık birleştirilmiş olup folluğun bir yanından başlayıp üstünden geçerek duvara dayalı bulunmalı. Yani tavuğun oturduğu alan üstten dalların kapattığı üçgen şeklinde olacak. Tavuk sanki doğal ortamda gizli, güvenli bir yer bulmuş gibi bir hisse kapılsın. Kümese fare, yılan gibi hayvanların girememesi için her önlemi almalısınız.

Tavuğun kuluçkaya yatacağı nasıl anlaşılır
Bir yumurtlama dönemi sona erince o tavuğun kuluçkaya yatması doğanın gereğidir. Tabii içgüdüleri dış etkilerle olumsuz etkilenmiyorsa… Tavuğunuzu iyi tanımalısınız. Her şeyiyle benimseyeceği kendisine ait güvenli bir kümesi olmalı yukarda anlatmıştım. Günün ilk ışıkları ile uyanması gerekir buna da dikkat edileli. Gezip dolaşabileceği, toprakta eşinebileceği küçük de olsa bir bahçe şarttır. Yumurtlama aralıklarını iyi bilmeniz gerekir. Gün aşırı mı yoksa üç günde bir mi.. Ayrıca bir dönemde toplam kaç yumurta yapıyor.. Böylece o döneme ait yumurtaların ne zaman biteceğini anlarsınız. Son günlerde acılı yiyecekler yedirin. Daha önemlisi ise, önceleri protein değeri yüksek yiyeceklerle beslemeli, yumurtadan kesileceği günlerde ani bir değişiklik yaparak buğday, arpa mısır gibi yemler verilmeli. Bu değişiklik hormon değişikliğine de beraberinde getirir ve tavuğun gurk olması ihtimalini büyük ölçüde kuvvetlendirir.

Tavuğun gurk olmasının alametleri:
Genelde bir yumurtlama dönemi bittikten sonra yani yumurtadan kesildiği zaman ve çoğu türlerde bahar aylarında gurk olayı gerçekleşir. İbik rengi açılır pembeye döner. Karın bölgesi tüyleri azalır. Kuluçkaya yatacak tavuğun kan dolaşımı hızlanır, vücut ısısı yükselir. Tavukta iştah kalmamıştır. Devamlı “gurk gurk gurk..” diye sesler çıkarır. O zaman tavuğun kuluçkaya yatacağı anlaşılır. İlkin sahte veya önemsiz yumurtalarla tavuk iki gün denenmelidir. Sebatlı olduğu görülünce esas yumurtalar konur. Yumurta sayısı tavuğun altına rahatça sığacak sayıda olmalı. Fazlasından kaçının. Küçük ve zayıf yapılılarda en fazla 6 – 7, cücelerde daha az, iri cinslerde ise 15 taneye kadar olabilir. İyi cins tavuk yumurtaları bularak folluğa koymalısınız. Bütün yumurtalar aynı günde kuluçkaya konmalı. Bir iki gün sonra yeni yumurta koymayın. Yoksa erken çıkan civcivleri takip eden tavuk geri kalan yumurtaları önemsemez ve kalkar. Kuluçka süresi tam 21 gün yani 3 hafta sürer (birkaç gün uzayabilir). Sonra civcivler çıkar.

Makine civcivi olarak dünyaya gelmiş büyümüş tavuklar kuluçkaya yatmaz mı?
Yanlış bir inançtır. Onlar da gurk olabilmektedir. Yalnız civcivken ana şefkati ile büyüyen gelişen tavuklar ve horozlar daha akıllı oluyor. Makine civcivlerindeki gözlemlerime göre, bunlar horoz olursa her şeye sinirlenip saldırırlar. Tavuk olurlarsa doğal tavuklara göre özellikle kuluçka süreçlerinde daha aptalca davranırlar. Doğal bir tavuk, kuluçka döneminde yumurtalarına kimseyi dokundurmaz, ayrıca yumurtaları kaza ile kırmamakta daha beceriklidir. Hem yumurtaları altına muntazam yerleştirip açıkta yumurta bırakmamakta daha usta oluyorlar.

Kuluçka için uygun yumurtalar bulmak
Horozlarla ilişkisi olan tavukların yumurtalarından civciv çıkar. Bir tanıdığınızın tavuğu iyi cins olabilir, iyi yumurta veriyor olabilir. Ama horoz yoksa onun yumurtaları işe yaramaz. Ayrıca yumurtaların bayat olmaması, buzdolabında bekletilmiş olmaması gerekiyor. Bir de sakın yumurtaları ani hareketlerle sallamayın içinden sıvı sesi geliyor mu diye kontrol etmeyin.

Kuluçkaya yatmış tavuğa sağlanması gereken önemli bir şey
Özelikle son haftada tavuk her gün yumurtaları terk eder, çevrede gezinerek “eşeleneceği” bir yer arar. Tavuğa bu imkân sağlanmalıdır. Eşelenmesindeki amaç tüylerini nemlendirmektir. Çünkü bütün kuşlar gibi tavuklarda da terleme özelliği yoktur. Yumurta kabuklarının yumuşaması için gereken nemi tavuklar tüylerini nemli toprakta nemlendirerek sağlarlar. Kuluçka tavuğunun yumurtalarını bırakıp toprakta eşelenmeye çıkması ortalama 10 dakika sürer. Bu sırada yumurtalar havalanır, biraz da soğurlar. Sonra geri dönen tavuk, yumurtaları gagasıyla evirir çevirir nemli tüyleriyle tekrar üstlerine oturur.

 

4064
0
0
Yorum Yaz