- 5.3.2009 - Harname

KLASİK TÜRK EDEBİYATI

Şeyhi bu dönem Klasik Türk şiirinin ilk ustalarındandır. Aynı zamanda göz hekimliği öğrenimi görmüştür. Çelebi Sultan Mehmet'i Ankara'da bulunduğu sırada tedavi etmiş, Karşılığında Tokuzlu Köyü'nü tımar olarak almıştır, oraya giderken tımarın eski sahipleri tarafından soyulmuş ve uğradığı felaketi Harname (Eşek Hikâyesi) adlı taşlamasında anlatmıştır. Harname bu dönemin gülmece türündeki ilk özgün yapıtıdır. Harname'nin kahramanları zayıf ama ihtiraslı ve kıskanç bir eşek ile öküz dür. Yaşlı, olgun, deneyimli eşek ise danışman rolünü üstlenmiştir.

HARNAME

Olay şu şekilde gelişir:

Bir eşek var idi zaif ü nizar
(Zayıf ve güçsüz bir eşek vardı)
Yük elinden katı şikeste vü zar
(Yük elinden canı yanmıştı)

Çeker idi şu denli yükler ağır
(O denli ağır yükler çekerdi ki)
Ki teninde tü komamıştı yağır
(Vücudunda yaradan tüy kalmamıştı)

Dudağı sarkmış ü düşmiş enek
(Dudağı sarkmış çenesi düşmüş)
Yorulur arkasına konsa sinek
(Sırtına sinek konsa yorulurdu)

Kargalar derneği kulağında
(Kargalar derneği kulağında)
Sineğün seyri gözi yağında
(Sinek ise gözünün yağında dolanırdı)

Eşeğin sahibi bir gün ona acır, onu özgür bırakır, çayıra otlamaya salar:

Gördi otlakda yürür öküzler
(Otlakta yürüyen öküzleri gördü)
Odlu gözleri gerli göğüsleri
(Ki ateşli gözleri, gerili göğüsleri vardı)

Sömürüp eyle yirler otlağı
(Sömürüp otları öyle yiyorlardı)
Ki çekicek ılın damar yağı
(Ki kılını çeksen yağları damlardı)

Boynuz bazısunun ay gibi
(Bazısının boynuzu aya benziyordu)
Kiminün halka halka yay gibi
(Kimininki ise halka halka yay gibi)

Ne yular derdi, ne gam-ı palan
(Ne yular derdi, ne palan derdi)
Ne yük altında hasta vü nalan
(Ne de yük altında inleme derdi vardı)

Eşek, öküzleri yay gibi boynuzlarıyla, semirmiş, özgür görünce onları kıskanır:

Bunların başlarına taç neden?
(Bunların başlarına taç niçin?)
Bizde bu fakr ı ihtiyaç neden?
(Bizde ise bu fakirlik yoksulluk niçin?)

Derdini akıllı, anlayışlı, çok görmüş, sıkıntılar çekmiş, keskin zekâlı yaşlı eşeğe anlatır:

Var idi bir eşek ferasetlu
(Çok akıllı bir eşek vardı)
Hem ulu yollu hem kiyasetlu
(Hem deneyimli hem anlayışlı idi)

Çok görmüş geçirmiş zamaneden çağlar
(Çok görmüş geçirmiş)
Yükler altında sızırup yağlar
(Yükler altında çok yağ akıtmıştı)

Nuh Peygamber' in gemisine ol
(Nuh Peygamberin gemisine)
Vermiş İblise kuyruğuyla yol
(Girmesi için İblis'e kuyruğu ile yol göstermişti)

Sen eşekler içinde kamilsin
(Sen eşekler içinde en olgunusun)
Akıl ü şeyh ü ehl ü fazılsın
(Akıllısın, şeyhsin ve erdemlisin)

Sen eşeksin ne şek hakimi ecel
(Sen yüce bilge bir eşeksin)
Müşkülim var kerem et gel hal
(Zordayım bana yardım et)

Yok mudur gökte bizim ılduzumuz
(Bizim gökte yıldızımız yok mudur?)
K' olmadı yeryüzünde boynuzumuz
(Onun için mi boynuzumuz olmadı?)

Yaşlı güngörmüş eşek, öküzlerin arpa buğday işledikleri için Allah ın lütfuna uğradıklarını söyler. Şöyle devam eder:

Bizim ulu işimiz odundur
(Bizim en önemli işimiz odundur)
Od uran içimize o dundur
(İçimizi ateşleyen de o alçaktır)

Dese de eşek öküzler gibi iş yapmak için tarlaya girer. Fakat açlıktan tarlayı talan eder. Mal sahibi gelir, onu döver, birde kulağını ve kuyruğunu keser. Eşek yola gelir:

Batıl isteyü haktan ayrıldım
(Olmayacak şey istedim doğruluktan ayrıldım)
Boynuz umdum kulaktan oldum.
(Boynuz istedim kulaktan oldum)
Diyerek Allah tan eşitlik ister:

Göklere erdi nale vü feryat
(Feryadım göklere dek uzadı)
Dat ey padişah-ı adil dat
(Ey adil padişahım eşitlik istiyorum)

Şeyhi uzatma nale vü ahın
(Şeyhi bu inlemeyi uzatma)
Nüktedandur bilür şehenşahın
(Şahlar şahı anlayışlıdır-ne dediğini bilir-)

- 12.3.2009 - Selam cümleten

- 10.3.2009 - merhaba...

- 9.3.2009 - Selam

- 9.3.2009 - Selam..

- 8.3.2009 - MEVLİD KANDİLİNİZ MÜBAREK OLSUN

- 8.3.2009 - Mevlit kandiliلیلة مواليد

- 7.3.2009 - Kandiliniz Mubarek Olsun